Tối 1/11/2026, tại Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu – Quốc Tử Giám (Hà Nội), Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức Chương trình Nghệ thuật số “Tinh hoa đạo học” và Lễ ra mắt Nền tảng Bản đồ số Văn hóa Việt Nam (CMAP). Sự kiện đánh dấu bước tiến mới trong ứng dụng công nghệ số vào lĩnh vực văn hóa, đồng thời mở ra hướng tiếp cận mới trong kết nối, quảng bá và khai thác các nguồn lực văn hóa phục vụ phát triển du lịch.
Khi di sản bước vào không gian số
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang trở thành yêu cầu cấp thiết, việc xây dựng CMAP được gắn với tinh thần triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.
Việc lựa chọn không gian di sản hàng đầu Thủ đô làm nơi công bố Nền tảng Bản đồ số Văn hóa Việt Nam thể hiện rõ tinh thần kế thừa, góp phần đưa dòng chảy tri thức và văn hóa truyền thống, di sản lan tỏa trên không gian số. Văn Miếu- Quốc Tử Giám không chỉ là biểu tượng tôn vinh đạo học và hiền tài quốc gia, mà còn là đơn vị tiên phong của Hà Nội trong việc chủ động ứng dụng công nghệ để tạo ra các sản phẩm văn hóa sáng tạo, tiêu biểu như tour đêm "Tinh hoa đạo học" cùng chuỗi các hoạt động trải nghiệm gắn kết với làng nghề truyền thống và ẩm thực địa phương.
Đặc biệt, sự kiện diễn ra ngay trước thềm kỷ niệm 950 năm thành lập Văn Miếu – Quốc Tử Giám (1076–2026), tạo nên sự kết nối giữa chiều sâu lịch sử với tinh thần đổi mới trong thời đại số. Nếu di sản là nơi lưu giữ ký ức và bản sắc dân tộc, thì công nghệ chính là phương tiện giúp những giá trị ấy tiếp tục được kể lại bằng ngôn ngữ gần gũi hơn với công chúng hôm nay.
Chương trình Nghệ thuật số “Tinh hoa đạo học” tại sự kiện đã khắc họa sinh động sự giao thoa giữa nghệ thuật trình diễn, công nghệ hiện đại và không gian di sản. Cùng với tour đêm “Tinh hoa đạo học” và các hoạt động trải nghiệm kết nối làng nghề truyền thống, ẩm thực địa phương, Văn Miếu – Quốc Tử Giám đang cho thấy khả năng chuyển hóa giá trị di sản thành những sản phẩm văn hóa có sức hấp dẫn đối với du khách.
Đây cũng là hướng đi đáng chú ý đối với các điểm đến di sản trên cả nước. Bảo tồn không chỉ dừng lại ở việc gìn giữ kiến trúc, hiện vật hay những giá trị lịch sử, mà cần được tiếp nối bằng những hình thức diễn giải, trải nghiệm và tương tác phù hợp với nhu cầu của công chúng. Công nghệ số, nếu được ứng dụng đúng hướng, có thể giúp di sản đến gần hơn với thế hệ trẻ, mở rộng khả năng tiếp cận của du khách trong nước và quốc tế.
Kết nối thông tin, phục vụ đa dạng nhóm công chúng
Nhằm tạo lập một không gian thông tin văn hóa trực quan, Bản đồ số Văn hóa Việt Nam (CMAP) được triển khai tại địa chỉ cmap.vn, hướng tới việc số hóa và kết nối các nguồn lực văn hóa trên cùng một nền tảng. Tại đây, người dân và du khách có thể dễ dàng tra cứu, khám phá chuỗi sự kiện, di sản, hệ thống bảo tàng cũng như các hoạt động văn hóa đặc sắc trải dài trên 34 tỉnh, Thành phố.
Không chỉ dừng lại ở vai trò một công cụ tra cứu địa điểm, CMAP được định vị là kênh thông tin số hóa hạ tầng văn hóa, thể thao và du lịch toàn diện, cho phép cập nhật liên tục các sự kiện văn hóa nghệ thuật, các lễ hội truyền thống, các giải đấu thể thao quần chúng cũng như các hành trình du lịch di sản theo thời gian thực. Việc tích hợp đa dạng các trường thông tin này giúp hình thành một hệ sinh thái dữ liệu văn hóa số vừa rộng mở, vừa chuyên sâu.
Đối với người dân và du khách, CMAP cung cấp thêm kênh tìm hiểu thông tin về di sản, sự kiện, hoạt động văn hóa và các điểm đến, qua đó hỗ trợ lựa chọn hành trình tham quan, trải nghiệm. Những sản phẩm như tour đêm tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám hay các hoạt động trải nghiệm gắn với làng nghề, ẩm thực và văn hóa địa phương có thể trở thành những nội dung thiết thực để công chúng tìm hiểu và tiếp cận khi dữ liệu được cập nhật đầy đủ trên nền tảng. Đồng thời, người dùng có thể chủ động định vị và tìm kiếm các sự kiện văn hóa, thể thao diễn ra ngay xung quanh tọa độ địa lý của mình, qua đó gia tăng sự gắn kết và nâng cao mức độ thụ hưởng văn hóa tinh thần.
Bên cạnh đó, việc Nền tảng cung cấp các thông tin và chính sách ưu đãi sẽ giúp người dân và du khách dễ dàng tiếp cận các gói dịch vụ tham quan, trải nghiệm hoặc các chương trình hỗ trợ thiết thực. Tính năng này giúp công chúng tối ưu hóa chi phí và chủ động lựa chọn các dịch vụ phù hợp, đồng thời tạo cầu nối hiệu quả để các đơn vị quảng bá sản phẩm, kích thích tiêu dùng và thu hút du khách đến với các giá trị văn hóa truyền thống.
Đối với các cơ quan quản lý, dữ liệu được tổ chức theo không gian và các thuộc tính liên quan có thể cung cấp thêm cơ sở tham khảo về phân bố, hiện trạng và tiềm năng của các nguồn lực văn hóa, phục vụ công tác quản lý và hoạch định chính sách. Hạ tầng dữ liệu số của CMAP hỗ trợ đắc lực cho công tác theo dõi mật độ sự kiện, đánh giá sức chứa du lịch, quản lý bảo tồn di sản và điều phối các nguồn lực phát triển ngành một cách khoa học, hiệu quả.
Với các địa phương, thiết chế văn hóa và đơn vị hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, thể thao, du lịch, nền tảng mở ra thêm kênh giới thiệu thông tin, sự kiện và hoạt động đến công chúng một cách chính thống, nhanh chóng. Nền tảng cũng góp phần cung cấp thông tin chuẩn xác về phân bố và tiềm năng phát triển của các lĩnh vực công nghiệp văn hóa, hỗ trợ các doanh nghiệp nghiên cứu thị trường, lựa chọn địa bàn và tìm kiếm cơ hội đầu tư vào các chuỗi sản phẩm, dịch vụ văn hóa sáng tạo.
Từ dữ liệu số đến động lực phát triển công nghiệp văn hóa
Không chỉ phục vụ nhu cầu tra cứu của người dân và du khách, CMAP còn được kỳ vọng trở thành nguồn dữ liệu tham khảo phục vụ công tác quản lý, hoạch định chính sách và phát triển thị trường văn hóa.
Khi các thông tin về di sản, thiết chế văn hóa, sự kiện và hoạt động du lịch được tổ chức theo không gian cùng những thuộc tính liên quan, cơ quan quản lý có thêm cơ sở đánh giá sự phân bố, hiện trạng và tiềm năng của các nguồn lực. Đây là cơ sở hỗ trợ theo dõi mật độ sự kiện, đánh giá sức chứa du lịch, quản lý bảo tồn di sản và điều phối các hoạt động phát triển ngành.
Đối với doanh nghiệp, nguồn dữ liệu có tính hệ thống sẽ hỗ trợ nghiên cứu thị trường, xác định tiềm năng của từng địa bàn và tìm kiếm cơ hội đầu tư vào các chuỗi sản phẩm, dịch vụ văn hóa sáng tạo. Từ đó, những giá trị văn hóa có thể được kết nối với hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo ra sản phẩm mới và mở rộng không gian phát triển của công nghiệp văn hóa.
Đặc biệt, khi các điểm đến văn hóa được kết nối với hệ thống dịch vụ du lịch, lữ hành, lưu trú, ẩm thực và vận chuyển, khả năng hình thành những sản phẩm du lịch có chiều sâu sẽ được mở rộng. Đây là yếu tố quan trọng để chuyển từ tư duy khai thác từng điểm tham quan sang phát triển hệ sinh thái du lịch văn hóa, trong đó cộng đồng địa phương, nghệ nhân, doanh nghiệp và các thiết chế văn hóa cùng tham gia tạo ra giá trị.
Phát biểu tại sự kiện ra mắt, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh kỳ vọng từ một thông tin trên bản đồ sẽ có thêm những bước chân đến với di sản, thêm khán giả đến với nhà hát, thêm những cuộc gặp gỡ với nghệ nhân và những câu chuyện văn hóa được tiếp tục kể trên mọi nẻo hành trình.
Theo Bộ trưởng, những kết nối ấy cũng mở thêm cơ hội phát triển sản phẩm công nghiệp văn hóa, du lịch, tạo sinh kế cho người dân, cộng đồng và giới thiệu vẻ đẹp Việt Nam với bạn bè quốc tế.
Thông điệp này cho thấy mục tiêu của chuyển đổi số văn hóa không đơn thuần là đưa thông tin lên môi trường trực tuyến, mà quan trọng hơn là chuyển hóa dữ liệu thành những kết nối thực chất trong đời sống. Một thông tin về lễ hội cần đưa được du khách đến với lễ hội; thông tin về làng nghề cần mở ra cơ hội để người dân tiếp cận sản phẩm và nghệ nhân; thông tin về di sản cần khơi gợi nhu cầu tìm hiểu, trải nghiệm và gìn giữ các giá trị truyền thống.
Hoàn thiện dữ liệu để mỗi hành trình trở thành một cuộc gặp gỡ văn hóa
Để CMAP thực sự trở thành công cụ hữu ích, vấn đề quan trọng đặt ra là chất lượng dữ liệu và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan quản lý, địa phương, thiết chế văn hóa và đơn vị vận hành.
Theo định hướng của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, nền tảng sẽ tiếp tục tiếp nhận đóng góp từ cộng đồng và giới chuyên môn, hoàn thiện các tính năng, đồng thời mở rộng kết nối với hệ thống định danh điện tử VNeID và những nền tảng số liên quan. Phạm vi dữ liệu hướng tới bao quát hệ thống di sản văn hóa vật thể, phi vật thể, bảo tàng, thư viện, nhà hát, không gian sáng tạo, cơ sở thể dục thể thao và các điểm đến du lịch trọng điểm trên cả nước.
Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh đề nghị các địa phương, đơn vị văn hóa chủ động cập nhật thông tin chính xác, đầy đủ, kịp thời; xác định rõ người chịu trách nhiệm và duy trì công việc này hằng ngày. Mỗi thông tin được công bố cần giúp người dân biết rõ hoạt động gì đang diễn ra, ở đâu, vào thời gian nào và có thể tham gia bằng cách nào.
Đây là yêu cầu quan trọng bởi giá trị của một nền tảng dữ liệu không chỉ nằm ở số lượng thông tin được tích hợp, mà còn ở tính chính xác, khả năng cập nhật và mức độ thuận tiện khi khai thác. Dữ liệu cần bảo đảm các tiêu chí “đúng – đủ – sạch – sống”, có nguồn rõ ràng, phản ánh kịp thời những thay đổi trong thực tiễn và có khả năng kết nối, chia sẻ.
Bên cạnh trách nhiệm của cơ quan quản lý, sự tham gia của nghệ sĩ, nghệ nhân, người sáng tạo, doanh nghiệp và cộng đồng cũng đóng vai trò thiết yếu. Những câu chuyện về di sản, làng nghề, con người và phong tục địa phương chỉ thực sự có sức sống khi được kể bằng sự am hiểu, lòng tự hào và tinh thần sáng tạo, đồng thời được chuyển tải thành những trải nghiệm có chất lượng.
Gửi lời mời tới người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh mong muốn mỗi người hãy truy cập Bản đồ số Văn hóa Việt Nam, lựa chọn một hoạt động văn hóa để tham gia cùng gia đình, bạn bè và chia sẻ những trải nghiệm đẹp. Hãy bắt đầu từ một di sản, một làng nghề hay một sự kiện văn hóa ở gần mình; để mỗi người trở thành một đại sứ lan tỏa tình yêu văn hóa Việt Nam.
Tính đến 12h00 ngày 01/11/2026, Nền tảng Bản đồ số Văn hóa Việt Nam đã công bố 391 sự kiện được tổ chức tại 34/34 tỉnh, thành phố trong cả nước; Các thiết chế văn hóa thuộc Bộ VHTTDL công bố 33 sự kiện hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026.
